De Hoef

De hoef is een heel belangrijk onderdeel van het paard. Je kunt hier dan ook veel informatie over vinden. Er zijn zelfs verschillende boeken geschreven die alleen gaan over de hoeven, hoefbeslag of de benen.
Omdat de hoeven erg belangrijk zijn voor een paard “No feet, no horse” Ga ik hier iets dieper op in.

010onderkanthoef 011hoef

 

Ooit is het paardengeslacht ontstaan uit zoogdieren die "gewone" voeten met tenen hadden. De middelste teen groeide steeds verder uit, de andere tenen zijn in een later stadium verdwenen. Hoewel de hoef er heel anders uitziet als een teen is de anatomie grotendeels gelijk gebleven.

Om je voor te stellen hoe de hoef in elkaar zit is het praktisch om deze te vergelijken met het topje van je vinger. Zet het topje van je vinger op de tafel neer als een soort been, dan weet je wat we bedoelen met "boven" en "onder".

Wat bij jou de nagel is, is bij het paard de hoefwand. Waar groeit de nagel? Hij wordt onderaan steeds langer, maar iedereen weet dat de nagel niet aan de onderkant groeit maar op de plek waar hij uit je vinger lijkt te schuiven: de nagelriem. Bij paarden is dit precies zo, alleen noemen we die plek de kroonrand.

Als je er over nadenkt is het heel bijzonder dat de nagel (en hoef) zo groeit. Hij lijkt immers vastgekleefd te zitten aan de huid eronder, maar kan desondanks toch naar beneden groeien zonder dat de aanhechting loslaat!

Deze aanhechting is een waar kunststukje van de natuur en heel belangrijk. Als deze aanhechting al dan niet gedeeltelijk loslaat dan doet het erg zeer als je probeert je nagel iets op te lichten. Bij een paard heet deze magische hechtingslaag “de witte lijn". Meestal is deze zichtbaar als een zwart-vuile rand aan de onderkant van de hoef, maar als je hem schoonmaakt is hij geelachtig/ivoorwit. Vandaar die naam.

Het hoefbeen is het bot dat in de hoef zit. Het hoefbeen rust niet op de zool maar "hangt" via de witte-lijn-verbinding aan de hoefwand.

013hoefcijfers  1 Hoefbeen
2 Kroonbeen
3 Kootbeen
4 Straalbeen
5 Sesambeen       
012rontgen

 

De hoef is gebouwd rond het hoefbeen; de vorm van de hoef komt overeen met de vorm van het hoefbeen.

Om het hoefbeen zit een laag die we de hoeflederhuid noemen. De hoeflederhuid is zeer rijk van bloed voorzien. De hoef is een belangrijk orgaan voor de overleving van het paard; het heeft een grotere doorbloeding dan de meeste andere organen, alleen de lever en nieren hebben een nog hogere doorbloeding. Alle weefselopbouw, onderhoud en genezing in de hoef zijn sterk afhankelijk van een voortdurende toevoer van voedingstoffen via het bloed.

De hoeflederhuid aan de onderkant van het hoefbeen produceert de zool en straal. Aan de buitenkant produceert de hoeflederhuid de "witte lijn" die het hoefbeen stevig vasthoudt aan de hoefwand, een soort levend klittenband.

De hoefwand wordt geproduceerd door de kroonrand en groeit langs de buitenkant van het hoefbeen omlaag, daarbij stevig vastgehouden door de witte lijn. De groei vanaf de kroonrand tot aan de bodem neemt ongeveer een jaar in beslag.

Hoefmechanisme

014hoefmechanisme

Mensen hebben in de bloedvaten kleine klepjes zitten, die er voor zorgen dat het bloed dat door het hart vooruit gepompt wordt niet terug stroomt. Deze klepjes voorkomen ook dat het bloed niet door de zwaartekracht naar onze tenen zakt. Een paard heeft deze klepjes niet. Het hoefmechanisme ´helpt´ het hart om het bloed uit de benen, weer omhoog te pompen. Zonder het hoefmechanisme zou het hart zwaarder moeten werken en de doorbloeding in de onderbenen slecht zijn. Er wordt niet voor niets gezegd dat een paard 5 harten heeft. Het hart dat het bloed rondpompt en zijn vier hoeven die helpen.

Een goede doorbloeding is voor het hele lichaam van groot belang, maar ook in een paardenbeen. Het bloed voert voedingsstoffen voor de spieren met zich mee en afvalstoffen af. Deze toe -en afvoer van stoffen zijn ook voor het goed functioneren van de benen en de hoeven belangrijk. Zonder een goed functionerend hoefmechanisme zal er een slechte doorbloeding van de benen ontstaan, waardoor op weer allerlei kwalen kunnen ontstaan.

Behalve het zorgen voor een goede doorbloeding heeft het hoefmechanisme nog een aantal andere functies:

• Schokdemping : Het hoefmechanisme zorgt er, samen met de straal voor dat de pezen niet bij iedere pas harde ´klappen´ te verduren krijgen.

• Reiniging : Doordat de straalgroeven bij iedere pas even minder diep worden, wordt het vuil in de hoef er als het ware ´uit gedrukt´, waardoor de hoef zichzelf reinigt. Naast het reinigen van de onderkant van de hoef reinigt het hoefmechanisme het bloed ook door de afvalstoffen af te voeren.

Als een paard in de sneeuw loopt dan zie je heel goed dat het vuil op de grond achter blijft015hoefinsneeuw

Onderhoud hoef

De wilde paarden die vroeger in kuddes over uitgestrekte vlaktes zwierven, zorgden zelf voor de natuurlijke slijtage van hun hoeven. Nu paarden per dag een stuk minder kilometers afleggen en soms over ander terrein (asfalt) is menselijk ingrijpen in het onderhoud van de hoeven van paarden vaak noodzakelijk. Een hoefsmid is opgeleid om paarden te bekappen en eventueel te beslaan.

Hoefijzers hebben een groot nadeel. Het hoefmechanisme wordt ernstig belemmerd. De hoef kan veel minder uitzetten en inkrimpen. Soms zijn ijzers echt noodzakelijk. Als een paard bijv veel over de harde weg loopt. Bijvoorbeeld als hij ingespannen is.

Om de hoef tegen slijtage te beschermen kan de paardeneigenaar kiezen uit een steeds groter arsenaal van hoefbeslag. Naast de traditionele hoefijzers is bijvoorbeeld ook kunststofbeslag beschikbaar. Ook kan gekozen worden voor hoefschoenen al dan niet in combinatie met natuurlijk bekappen. Beslag kan ook gebruikt worden om een afwijkende hoefstand te corrigeren of om andere medische redenen.

Wist je dat...

Hoefijzers brengen geluk. Als je een ijzer boven de deur hangt met de opening naar beneden dan laat hij een portie geluk vallen op iedereen die binnenkomt. Een hoefijzer boven de ingang van de babykamer zorgt ervoor dat de pasgeboren baby niet ontvoert wordt door toverfeeën

Maar als je een ijzer aan de muur hangt dan moet de opening naar boven. Anders valt het geluk er zomaar uit. Als je een hoefijzer vind dan moet je hem over de linkerschouder gooien en mag je een wens doen. Maar je mag niet omkijken. (hopelijk loopt er niemand achter je.

Een hoefijzer wordt van ijzer gemaakt. Toen dat materiaal nog maar net bestond zag met dat als toverkracht dat het vervormd kon worden op het moment dat het gloeiend heet was. En nog magischer dat wanneer het direct vanaf het vuur onder de paardenhoef werd vast gemaakt zonder dat dit pijn deed. Men zag dit soort tovenarij om kwade geesten te verjagen. Waarschijnlijk is men daarom op het symbolische idee gekomen dat hoefijzers geluk brengen.

Boekentip!

“Hoefverzorging en hoefbeslag” van: W.A. Hermans

“Paardebenen” van Evert Offereins