Zintuigen

Een paard heeft net als wij 5 zintuigen. Alleen bij een paard zijn al deze zintuigen een stuk beter ontwikkeld.

  • ogen; door zijn uitpuilende ogen kan een paard voor, naast en achter zich kijken.
  • reuk en smaak; een paard kan zelfs ruiken als er een vreemde aankomt.
  • gehoor; een paard kan zijn oren in de richting van het geluid draaien
  • tastzin; hij kan met de juiste spier trillen om een vlieg weg te jagen.

Het gehoor
De gehoorzintuigen van paarden/pony’s zijn beter ontwikkeld dan die van mensen. Het bereik ligt tussen de 24 Hz (lage tonen) tot 38 kHz (hoge tonen). Bij jonge mensen ligt dit tussen 16 Hz en 20 kHz.

Ook kunnen paarden/pony's in tegenstelling tot mensen hun oren onafhankelijk van elkaar draaien in de richting van het geluid. Voortdurend houden ze op deze wijze de omgeving in de gaten. Via hun gehoor herkennen ze bijvoorbeeld het geluid van je auto, het openen van het portier en zelfs je voetstappen, zonder daar iets van te zien. Ze begroeten je dan met verschillende geluiden, zonder dat ze je hebben gezien. Een ander bekend voorbeeld is het voeren van biks. Dit geluid herkennen ze maar al te goed.

Aangezien het paard in de natuur de status van prooidier heeft, moet hij wel voortdurend op zijn hoede zijn. Paarden moeten dus steeds hun zintuigen gebruiken en die zijn navenant ontwikkeld. Het gehoor is uiterst fijn en stelt ze in staat geluiden waar te nemen die ons ontgaan. Ze kunnen ook twee geluiden onderscheiden waarvan de intensiteit slechts een decibel verschilt.

Het gevoelige gehoor van een paard is een verklaring voor zijn alerte gedrag. Je zou haast denken dat hij over een zesde zintuig beschikt. .

Het is belangrijk rekening te houden met geluidsoverlast. Plaats je paard/pony uit de buurt van storende en harde geluiden. Controleer dit ook (ventilators, verkeer, gereedschap e.d.). Vergeet het vuurwerk tijdens de Nieuwjaarsperiode, zeker als je een buitenrit maakt.

Met behulp van woorden (commando’s) kun je een paard/pony bepaalde verrichtingen laten uitvoeren. Bij de mensport en soms ook de Westernsport is dat heel gebruikelijk. Paarden kunnen diverse commando’s onthouden.

Met de oren kan een paard ook communiceren. Met andere paarden maar ook met ons. Daarover vind je meer bij “De aard van het paard”

 

023oogbritt

De ogen
Eerst even uitleggen hoever hij kan zien. Een paard heeft ogen aan de zijkant van zijn hoofd staan. Dat zorgt ervoor dat hij bijna 360 graden om hem heen kan kijken. Daarom kan hij ook schrikken van iets wat zich achter hem bevind. Zelfs zonder zijn hoofd te bewegen. Wij zouden ons hoofd moeten draaien.

Zijn 'achteruit' zicht is wel veel minder ontwikkeld. Dus hij ziet daar niet zo goed als de dingen die opzij of van voren van hem gebeuren. En daarom zal hij vlugger schrikken en vluchten.

Jij kijkt me twee ogen tegelijk. Als je een oog dicht doet zie je bijna hetzelfde. Onze twee ogen naast elkaar zorgen ervoor dat we diepte kunnen zien. Een paard kijkt met een oog tegelijk. Hij ziet rechts en links dus iets anders. Er zijn veel mensen met paarden die je kunnen vertellen dat hun paard op de heenweg van iets schrok in de berm, en op de terugweg weer schrok van hetzelfde. Dat is makkelijk te verklaren. Zijn andere oog had het 'gevaar' namelijk nog niet gezien. Soms kijken paarden wel met twee ogen tegelijk naar iets. dat kun je zien omdat ze hun beide oren naar voren priemen. Ze zijn geïnteresseerd.

024zicht

 

Wat nu lichtgeel gekleurd is, bij de letter A dus.
Dat ziet een paard met 1 oog. Met zijn rechteroog ziet hij het rechter gedeelte. En met zijn linkeroog het linkergedeelte.
Het oranje gekleurde deel kan een paard zien met twee ogen tegelijk.


Een paard kan met twee ogen tegelijk naar voren kijken. De dingen rechts en links van hem ziet hij apart. Wat er bovenop zijn rug gebeurt kan hij dus niet zien.
Als jij op hem zit kan hij je dus niet zien. Jij kan zijn ogen immers ook niet zien.

Daarom kan een paard ook schrikken als jij besluit je jas uit te trekken als je op hem zit. Hij ziet niet wat er gebeurt en plotseling ziet hij iets 'omlaag' komen. Best eng hoor.

Een paard ziet dus anders dan wij doen. Maar een paard ziet de dingen ook minder scherp. Dat is ook niet echt nodig. maar een paard kan wel kleine bewegingen zien op kilometers afstand. Als een paard nu wel iets beter wil bekijken dan kan hij kleine spiertjes in zijn oog aanspannen. Of hij brengt zijn hoofd omhoog en soms draait zijn hoofd iets opzij. Vaak gaat zijn hoofd omhoog en omlaag om maar een goed beeld van iets te krijgen. (Als je gaat springen zal je paard zijn hoofd ook even omhoog brengen en dan weer omlaag om te gaan springen)

025blindevlek

Als een paard aan de teugel loopt kan hij recht voor zich niets zien. De plek tussen zijn ogen en voor zijn ogen is dus een blinde vlek. Zijn zicht is naar de grond gericht. B op de foto toont wat hij wel kan zien.

026zicht2
Bovenstaand plaatje illustreert waar de blinde vlek is van een paard. Alles wat gestreept is kan een paard dus niet zien. Daarvoor moet hij zijn hoofd draaien. Nu weet je waarom je een paard niet van achteren mag naderen. Hij ziet je gewoonweg niet.

Weetje
Omdat hij voor zijn neus een blinde vlek heeft, springt een paard altijd op zijn gevoel. Hij komt op de hindernis af en schat dan de hoogte in. paarden kunnen goed de diepte inschatten van iets. En dan ziet hij de hindernis niet meer en springt dus op zijn gevoel.

Een paard dat rustig aan het grazen is, gebruikt twee ogen om rustig alles in zich op te nemen. Hoort hij iets aparts, dan zal hij zijn hoofd omhoog brengen zodat hij met twee ogen tegelijk naar iets kan kijken.

Een paard heeft de grootste ogen van alle zoogdieren. Deze grootte zorgt ervoor dat een paard alles 2x zo groot ziet als dat wij dat doen. En dat is makkelijk als er een roofdier op je loert. Omdat een paard alles heel goed kan zien, schrikt hij veel sneller op winderige dagen. Zoveel dingen die bewegen..

Paarden kunnen ook veel beter in het donker zien dan wij. Trouwens ze kunnen ook beter in het donker zien als katten. Ik bedoel dan dus wel als het echt donker is. Niet als het schemert. dan zien wij wel beter.

027kleurencirkelPaarden zien wel kleuren. Geel, groen, blauw. Rood is wat lastiger. Als het licht minder wordt dan ziet een paard ook minder kleuren. De wereld van een paard is voornamelijk grijs. Links zie je in de kleurencirkel wat de mens kan zien. En rechts zie je de grijze wereld van het paard.

Om het nog duidelijker te maken hieronder wat foto's
A en B is wat jij ziet. En C en D is wat een paard ziet.

028A028C
028B028C

 

De reuk
De reukzin van het paard is niet zo sterk ontwikkeld als bij een hond, toch is ze veel fijner dan die van ons. Daardoor kan het paard een veelvoud een geuren onderscheiden en de geringste geurnuance op waarde schatten.

Reuk stelt het paard in staat onderscheid te maken tussen het vertrouwde en het onbekende. Het helpt paarden alles wat eetbaar is te onderscheiden en de kwaliteit van water te keuren.

Weetje
Als je een nieuw parfum hebt dan kun je deze beter niet opdoen als je naar paarden gaat. Paarden ruiken beter dan mensen en vinden zo’n sterke geur erg onaangenaam.

Een paard gebruikt zijn zeer goed ontwikkelde reukorgaan om voorwerpen te onderzoeken die hij niet kent. Als een paard in een nieuwe omgeving komt begint hij eerst de hele ruimte te beruiken om zijn nieuwe omgeving te analyseren.

Ieder individu of het nu een dier of een mens is, heeft een bepaalde lichaamsgeur. Paarden kunnen elke geur van vriend of vijand van verre afzonderlijk onderscheiden. Om elkaar te begroeten ruiken zij aan elkaars neus. De geur speelt ook een belangrijke rol in de band tussen de merrie en haar veulen. De merrie herkent de geur van haar veulen reeds bij het eerste contact en onderscheidt deze zonder moeite van alle andere veulens uit de kudde.

029flamen

 

Als een paard een nieuwe of opwindende geur opsnuift, haalt hij diep adem, strekt zijn nek en trekt zijn bovenlip op. Zo vangt hij de geur op in zijn neusgaten en laat deze doordringen tot de slijmvliezen van zijn lippen en in zijn mond. Dat stelt hem in staat de herkomst nauwkeurig te analyseren en dienovereenkomstig te handelen. Dit gedrag noemt men 'flemen'. Het is een karakteristieke handeling voor een hengst die een merrie ruikt.

 

 

Tastzintuigen
De oppervlakkige gevoeligheid van de huid is bij het paard sterk ontwikkeld. De uiteinden van de gevoelszenuwen vormen namelijk een dicht netwerk over het totale lichaamsoppervlak. Samen met de talloze tastlichaampjes in de huid zorgen zij voor een grote gevoeligheid voor warmte, aanrakingen en druk, maar ook voor een vrij grote gevoeligheid voor pijn. Als een paard een vlieg verjaagt, zie je hem trillen met een onderhuidse spier. Ook de lange stevige tastharen op de lippen, de neusvleugels en de wenkbrauwen dragen hieraan bij en zorgen ervoor dat het paard zich in het duister goed weet te bewegen en te oriënteren.

De tastharen zijn voor een paard dus erg belangrijk. Een paard gebruikt deze tastharen ook om de afstand tussen voedsel of een voorwerp en zijn mond te kunnen bepalen. Knip deze tastharen dus niet af, ook niet omdat je dit mooier vindt. Je knipt de snorharen van een kat toch ook niet af.
030tastharen